Τζώρτζ Όργουελ «1984»

Κωνσταντίνος Μάντης | Best Blogger Tips
Design Turnpike

Τζώρτζ Όργουελ «1984»

[Το ολοκληρωτικό καθεστώς του Μεγάλου Αδελφού, παρακολουθώντας συνεχώς τους πάντες και τα πάντα μέσα από αμέτρητες διαδραστικές τηλεοθόνες, ασκεί τον απόλυτο έλεγχο στις πράξεις και τις συνειδήσεις. Όλα προσαρμόζονται στη μία και μοναδική αλήθεια, αυτή που πρεσβεύει το Κόμμα, ο μόνος αλάθητος μηχανισμός, του οποίου προσωποποίηση είναι ο Μεγάλος Αδελφός. Όλα, ακόμα και το παρελθόν: όποιος ελέγχει το παρελθόν ελέγχει το μέλλον, και όποιος ελέγχει το παρόν ελέγχει το παρελθόν.
Το έγκλημα της σκέψης είναι θανάσιμο αμάρτημα. Γι’ αυτό πρέπει να εξαλειφθεί οτιδήποτε οδηγεί στη διάπραξή του: ελευθερία, γλώσσα, ανθρώπινα αισθήματα. Και όποιος υποπέσει σε έγκλημα σκέψης, πρέπει να οδηγηθεί στον θάνατο αναμορφωμένος: θα πεθάνει αγαπώντας τον Μεγάλο Αδελφό.]

Ο Γουίνστον γύρισε απότομα. Έντυσε τα χαρακτηριστικά του μ’ εκείνη την έκφραση της ήρεμης αισιοδοξίας που έπρεπε να έχει όταν ατένιζε την τηλεοθόνη. Διέσχισε το δωμάτιο για να πάει στη μικροσκοπική κουζίνα. Με το να φύγει από το Υπουργείο εκείνη την ώρα της ημέρας, είχε θυσιάσει το γεύμα του στην καντίνα και ήξερε πολύ καλά ότι δεν υπήρχε ίχνος φαγητού στην κουζίνα, εκτός από ένα ξεροκόμματο μαύρο ψωμί που έπρεπε να φυλάξει για το αυριανό πρόγευμα. Κατέβασε από το ράφι ένα μπουκάλι άχρωμο υγρό με μια σκέτη άσπρη ετικέτα που έγραφε τζιν ΝΙΚΗΣ. Ανέδιδε μια λιπαρή άσχημη μυρωδιά που έφερνε αναγούλα, κάτι σαν κινέζικο ποτό από ρύζι. Ο Γουίνστον γέμισε ένα φλιτζάνι, προετοίμασε τον εαυτό του για το επερχόμενο σοκ και το κατάπιε όπως πίνει κανείς ένα φάρμακο.
Στη στιγμή το πρόσωπό του έγινε μπλαβί και δάκρυα έτρεξαν από τα μάτια του. Το ποτό ήταν σαν νιτρικό οξύ, και επί πλέον, όταν το κατάπινες, είχες την αίσθηση ότι σε χτυπούν κατακέφαλα με λαστιχένιο κλομπ. Αμέσως μετά όμως, το κάψιμο στο στομάχι του πέρασε και ο κόσμος άρχισε να μοιάζει πιο ευχάριστος. Πήρε τσιγάρο από ένα τσαλακωμένο πακέτο που έγραφε ΤΣΙΓΑΡΑ ΝΙΚΗΣ· απρόσεκτος, το κράτησε ανάποδα κι έτσι άδειασε όλο τον καπνό στο πάτωμα. Με το επόμενο στάθηκε πιο τυχερός. Ξαναγύρισε στο λίβινγκ ρουμ και κάθισε σ’ ένα μικρό τραπέζι στ’ αριστερά της τηλεοθόνης. Έβγαλε από το συρτάρι του τραπεζιού έναν κοντυλοφόρο, ένα μελανοδοχείο κι ένα χοντρό άγραφο τετράδιο, σχήματος τετάρτου, με σκληρό εξώφυλλο και κόκκινη ράχη.
Για κάποιο λόγο, η τηλεοθόνη στο λίβινγκ ρουμ ήταν τοποθετημένη ασυνήθιστα. Αντί να είναι, όπως ήταν το κανονικό, στον ακρινό τοίχο, απ’ όπου θα μπορούσε να επιθεωρεί όλο το δωμάτιο, βρισκόταν στο μακρύτερο τοίχο, απέναντι απ’ το παράθυρο. Στη μια πλευρά του υπήρχε μια μικρή εσοχή όπου καθόταν τώρα ο Γουίνστον, η οποία, όταν χτιζόταν το διαμέρισμα, φαίνεται ότι προοριζόταν για ράφια βιβλιοθήκης. Με το να κάθεται σ’ αυτή την εσοχή, και προς τα πίσω, ο Γουίνστον κατάφερνε να βρίσκεται έξω από το οπτικό πεδίο της τηλεοθόνης. Μπορούσαν βέβαια να τον ακούν, αλλά όσο βρισκόταν σ’ αυτή τη θέση δεν μπορούσαν να τον δουν. Λίγο αυτή η ασυνήθιστη γεωγραφία του δωματίου, λίγο τούτο το τετράδιο που μόλις είχε βγάλει από το συρτάρι, του είχαν υποβάλει την ιδέα να κάνει ό,τι ετοιμαζόταν να κάνει τώρα.
Ήταν ένα ιδιαίτερο, όμορφο τετράδιο. Τα φύλλα του ήταν από λείο κρεμ χαρτί, λίγο κιτρινισμένο από το χρόνο, ένα είδος που δεν κατασκευαζόταν πια εδώ και σαράντα χρόνια τουλάχιστον. Ο Γουίνστον μπορούσε πάντως να υποθέσει ότι το τετράδιο ήταν πιο παλιό. Το είχε δει πεταμένο στη βιτρίνα ενός άθλιου μικρού παλαιοπωλείου σε μια βρομερή συνοικία (σε ποια ακριβώς δεν θυμόταν) κι αμέσως κυριεύτηκε από την ακατανίκητη επιθυμία να το αποκτήσει. Τα μέλη του Κόμματος υποτίθεται ότι δεν έπρεπε να πηγαίνουν σε συνηθισμένα μαγαζιά («να συναλλάσσονται με την ελεύθερη αγορά» το έλεγαν), αλλά ο κανόνας δεν τηρούνταν αυστηρά, γιατί υπήρχαν διάφορα πράγματα, κορδόνια παπουτσιών, φέρ’ ειπείν, και ξυραφάκια, που ήταν αδύνατο να προμηθευτεί κανείς με άλλο τρόπο. Είχε ρίξει μια γρήγορη ματιά πάνω κάτω στο δρόμο, μετά γλίστρησε στο μαγαζί και αγόρασε το τετράδιο για δυόμισι δολάρια. Εκείνη τη στιγμή δεν είχε συνειδητοποιήσει ότι το ήθελε για κάποιο συγκεκριμένο σκοπό. Το πήγε σπίτι του μέσα στο χαρτοφύλακά του, έχοντας ένα αίσθημα ενοχής. Ακόμα και άγραφο τον εξέθετε σε κίνδυνο.
Αυτό που επρόκειτο να κάνει ήταν ν’ αρχίσει να κρατάει ημερολόγιο. Τούτη η πράξη δεν ήταν παράνομη (τίποτα δεν ήταν παράνομο, αφού δεν υπήρχαν πια νόμοι), αλλά, αν τον ανακάλυπταν, ήταν σίγουρο πως θα τον τιμωρούσαν με θάνατο ή τουλάχιστον με είκοσι πέντε χρόνια καταναγκαστικά έργα. Ο Γουίνστον έβαλε μια πένα στον κοντυλοφόρο και την καθάρισε. Η πένα ήταν αρχαϊκό εργαλείο που σπάνια το χρησιμοποιούσαν ακόμα και για υπογραφές -την είχε προμηθευτεί κρυφά, και με δυσκολία, απλώς και μόνο επειδή είχε το αίσθημα ότι σ’ αυτό το όμορφο χαρτί άξιζε να γράψεις με αληθινή πένα αντί να γρατσουνίσεις με στυλό. Πραγματικά, δεν ήταν συνηθισμένος να γράφει με το χέρι. Εκτός από πολύ σύντομες σημειώσεις, συνήθως υπαγόρευε τα πάντα στο φωνογράφο, πράγμα που αποκλειόταν φυσικά στην προκειμένη περίπτωση. Βούτηξε την πένα στο μελάνι και για ένα δευτερόλεπτο δίστασε. Μια τρεμούλα συντάραξε τα σωθικά του. Το παν ήταν ν’ αρχίσει να γράφει στο χαρτί. Με μικρά αδέξια γράμματα έγραψε:

4 Απριλίου 1984.

Έγειρε πίσω. Τον κυρίευσε μια αίσθηση απόλυτης αδυναμίας. Κατ’ αρχήν, δεν ήταν καθόλου βέβαιος ότι αυτός ο χρόνος ήταν το 1984. Πρέπει να ήταν τόσο περίπου, αφού ήξερε σίγουρα ότι ήταν τριάντα εννέα χρονών και πίστευε ότι είχε γεννηθεί το 1944 ή το 1945, αλλά σε τούτους τους καιρούς δεν μπορούσες ποτέ να προσδιορίσεις καμιά ημερομηνία.
Αναρωτήθηκε ξαφνικά για ποιον έγραφε αυτό το ημερολόγιο. Για τους επερχόμενους, για τους αγέννητους ακόμα. Η σκέψη του για μια στιγμή πλανήθηκε στην αμφίβολη ημερομηνία που έγραψε στη σελίδα, και ύστερα σταμάτησε πάνω στη λέξη της Νέας Ομιλίας* διπλή σκέψη. Για πρώτη φορά κατάλαβε το μέγεθος του εγχειρήματος που αποτολμούσε. Πώς μπορούσες να επικοινωνήσεις με το μέλλον; Αυτό είναι αδύνατον απ’ τη φύση του την ίδια. Ή το μέλλον θα ήταν ολόιδιο με το παρόν, οπότε δεν θα τον άκουγε κανείς, ή θα διέφερε, οπότε δεν είχε νόημα να εμπλακεί σε κάτι τέτοιο.

*Η ΝΕΑ ΟΜΙΛΙΑ ήταν η επίσημη γλώσσα της Ωκεανίας και επινοήθηκε για να καλύψει τις ανάγκες του ΑΓΓΣΟΣ ή Αγγλικού Σοσιαλισμού.

[Μετάφραση: Νίνα Μπάρτη, Εκδόσεις «Κάκτος»]

Δραστηριότητες

1η Δραστηριότητα
iΣε κάθε μια από τις προτάσεις /πληροφορίες που ακολουθούν να δώσετε τον χαρακτηρισμό «Σωστό» ή «Λάθος», ανάλογα με το αν αποδίδουν το νόημα του κειμένου σωστά ή όχιΝα αιτιολογήσετε την απάντησή σας με συγκεκριμένη αναφορά στο κείμενο. (Μονάδες 5)

- Όσο ο Γουίνστον δεν είχε γράψει τίποτε στο τετράδιο που αγόρασε ήταν ασφαλής.

- Προκειμένου να έχει ο Γουίνστον κάτι για πρωινό την επομένη, όφειλε να μη φάει τίποτε εκείνη την ημέρα.

- Στη φανταστική σοσιαλιστική κοινωνία που περιγράφει ο συγγραφέας υπήρχε αφθονία ελεύθερα διακινούμενων αγαθών.

- Ο Γουίνστον επιλέγει να γράψει το ημερολόγιό του με πένα για αισθητικούς λόγους, ενώ θα μπορούσε να υπαγορεύσει το κείμενο στον φωνογράφο.

- Το να κρατάει κάποιος ημερολόγιο ήταν πράξη παράνομη.

iiΝα εξηγήσετε με συντομία για ποιο λόγο, κατά τη γνώμη σας, το καθεστώς απαιτεί από τους πολίτες να έχουν διαρκώς μια αισιόδοξη έκφραση, όπως αυτό παρουσιάζεται στο ακόλουθο χωρίο: «Έντυσε τα χαρακτηριστικά του μ’ εκείνη την έκφραση της ήρεμης αισιοδοξίας που έπρεπε να έχει όταν ατένιζε την τηλεοθόνη.» (Μονάδες 10)

2η Δραστηριότητα
iΣτο κείμενο που σας δίνεταιανα χαρακτηρίσετε το είδος του αφηγητήκαι βνα εντοπίσετε μία αναδρομή στην αφήγηση. (Μονάδες 3)

ii. Στις ακόλουθες περιόδους να εντοπίσετε τα σχήματα λόγου και να αποδώσετε με συντομία τη λειτουργία τους ως προς το νόημα του κειμένου. (Μονάδες 9)  

- Ο Γουίνστον γέμισε ένα φλιτζάνι, προετοίμασε τον εαυτό του για το επερχόμενο σοκ και το κατάπιε όπως πίνει κανείς ένα φάρμακο.

- μετά γλίστρησε στο μαγαζί και αγόρασε το τετράδιο για δυόμισι δολάρια

- Μια τρεμούλα συντάραξε τα σωθικά του.

iii. Στο πλαίσιο της αφήγησης ο αφηγητής θέτει ένα ερώτημα: «Πώς μπορούσες να επικοινωνήσεις με το μέλλον;». Τι επιτυγχάνει, κατά τη γνώμη σας με αυτό; (Μονάδες 3)

3η Δραστηριότητα
Στη σοσιαλιστική κοινωνία του «1984» οι πολίτες παρακολουθούνται συνεχώς από κάμερες, ώστε να διασφαλίζεται πως δεν θα κάνουν κάτι που να στρέφεται ενάντια στο καθεστώς, ενώ, παράλληλα, γίνονται αποδέκτες αδιάκοπων προπαγανδιστικών μηνυμάτων υπέρ του καθεστώτος. Πώς πιστεύετε ότι αισθάνεται ο ήρωας και πώς θα νιώθατε εσείς αν ήσασταν αναγκασμένοι να ζήσετε σ’ ένα ανάλογο απολυταρχικό καθεστώς; Να αναπτύξετε την απάντησή σας σε ένα ενιαίο κείμενο 100-150 λέξεων. (Μονάδες 20)

Έκθεση Γ΄ Λυκείου: Για τους νέους

Κωνσταντίνος Μάντης | Best Blogger Tips
Tommy Ingberg

Έκθεση Γ΄ Λυκείου: Για τους νέους

[...]Είναι καιρός που μια μεγάλη μερίδα από τους πιο τίμιους και άξιους ανθρώπους αισθάνονται υπόλογοι απέναντι στους νέους. Ένα βαθύτατο «πλέγμα ενοχής» καθορίζει τη στάση τους και τη σκέψη τους απέναντι στη νέα γενιά με την ορμητική αγνότητα και την επαναστατική ειλικρίνεια. Απέναντι στη μακάρια ικανοποίηση του «κατεστημένου» που μυκτηρίζει1 την ασυδοσία και την ασέβεια των νέων, στέκονται οι άνθρωποι αυτοί με «συντριβή και ταπεινοσύνη», με την πιο σκληρή διάθεση αυτοκριτικής, έτοιμοι να υπερθεματίσουν2 στα «κατηγορώ» της νέας γενιάς, πρόθυμοι να δικαιολογήσουν και να δικαιώσουν κάθε πράξη της, κάθε λόγο της, κάθε παρεκτροπή της, ακόμη και πράξεις που μπορεί να είναι εγκληματικές. Για όλα αυτά είμαστε υπεύθυνοι εμείς, λένε, οι νέοι αντιδρούν, με όποιο τρόπο μπορούν, σε μια κοινωνία που δεν τους πρόσφερε παρά την υποκρισία και την απάτη, τη βία και τον πόλεμο, τη θεοποίηση του άνομου συμφέροντος.
Φοβούμαι πως και οι κατήγοροι και οι συνήγοροι των νέων αντικρίζουν με πολλή ευκολία το πρόβλημα και κατορθώνουν να απαλλαγούν απ’ αυτό χωρίς μεγάλο κόπο. Είτε ρίξουμε την ευθύνη στους νέους είτε τους απαλλάξουμε ολότελα από κάθε ευθύνη, το αποτέλεσμα είναι το ίδιο: δεν αισθανόμαστε την ανάγκη να τους αντιμετωπίσουμε και να τους βοηθήσουμε. Όταν εκμηδενίσουμε τον ένα από τους δύο παράγοντες, τους νέους ή τους ώριμους, παύει να υπάρχει πρόβλημα συνεργασίας των δύο, συναγωνισμού ή όπως αλλιώς θέλουμε να το ονομάσουμε. Αυτό σημαίνει φυγομαχία και αδιαφορία για τους νέους και όχι ενδιαφέρον και κατανόηση, έστω και αν η στάση αυτών που τους δικαιώνουν απόλυτα ξεκινά από αληθινή αγάπη προς αυτούς.
Πρώτα-πρώτα το σχήμα «νέος – ώριμος» είναι παραπλανητικό. Ύστερα είναι αμφίβολο αν μπορούμε να συλλάβουμε με πληρότητα, ακρίβεια και διαύγεια τη στάση των νέων, τα αιτήματά τους και τις αντιδράσεις τους. Είμαι σχεδόν βέβαιος πως σ’ αυτό το σημείο δεν μπορούν να μας βοηθήσουν ούτε οι ίδιοι οι νέοι, που αναζητούν τον κόσμο και τον εαυτό τους, όντας γεμάτοι ερωτηματικά και απορίες. Ένα είναι βέβαια ο νέος άνθρωπος είναι έτοιμος να ριχτεί στη ζωή με τόλμη και ειλικρίνεια, με γενναιότητα και καθαρές προθέσεις. Συχνά φανταζόμαστε πως οι νέοι είναι ρομαντικοί, ονειροπαρμένοι, απροσγείωτοι. Αν δεν κάνω λάθος, η κρίση οφείλεται σε δική μας παρεξήγηση, σε κακή εκτίμηση των εκδηλώσεών τους. Οι νέοι έχουν, νομίζω, ένα δικό τους ρεαλισμό, κάποτε ωμό και επικίνδυνο, πάντοτε όμως αδιάβρωτο από τις καταχθόνιες διεργασίες της κοινωνικής γεωλογίας.
Οδεύουν ωστόσο με γρήγορο βηματισμό στο δρόμο που θα τους οδηγήσει στην κοινωνία των «ώριμων», στο χώρο όπου ο ανθρώπινος πολιτισμός έχει δημιουργήσει τα θαυμάσια τέρατα που μας συντηρούν και μας πανικοβάλλουν. Η απόλυτη άρνηση του ανθρώπινου πολιτισμού και η επιστροφή στη «φυσική» ζωή αποτελεί απλοϊκή, εύκολη και απραγματοποίητη λύση. Ακόμα και οι «χίπυς», στην πιο ακραία περίπτωση, εγκαταλείποντας την ανθρώπινη κοινωνία έπαιρναν μαζί τους πολλές από τις καταχτήσεις της, περιορίζομαι να αναφέρω μια μονάχα: την κιθάρα. Είτε το θέλουμε είτε όχι είμαστε υποχρεωμένοι να ζήσουμε – και θα είναι υποχρεωμένα και τα παιδιά μας και τα παιδιά των παιδιών μας να ζήσουν σ' αυτό τον κόσμο, που τον συγκροτούν και τα μηχανικά και τα ανθρώπινα «τέρατα», με όλες τις αρετές και τις κακίες τους. Τίποτε δε θα κερδίσουν αυτά τα παιδιά από τη δική μας εμπειρία μέσα στον κόσμο, όπου θα ζήσουν;

Προτού δώσω εγώ την απόκριση την έχουν δώσει, τη δίνουν κάθε μέρα οι ίδιοι οι νέοι, που διαβάζουν άπληστα, που πηγαίνουν στο θέατρο, που παρακολουθούν ομιλίες. Τι αναζητούν στα βιβλία και στα θεάματα και στα ακροάματα οι νέοι, αν όχι την εμπειρία των παλαιότερων, που τους αναγνωρίζουν τη σοφία και τη γνώση της πλουσιότερης εμπειρίας; Αυτή τη γνώση μπορούν να τους τη μεταδώσουν όχι μονάχα οι τεχνίτες και οι σοφοί, αλλά ο καθένας από μας, ο πατέρας, ο φίλος, ο δάσκαλος, με μια προϋπόθεση, καίρια και αποφασιστική: την ειλικρίνεια. Αν ανοίξουμε στα παιδιά την καρδιά μας και τους αποκαλύψουμε γυμνή την αλήθεια για όσα γνωρίσαμε στη ζωή, τις χαρές και τις πίκρες μας, τις καταχτήσεις μας και τις απογοητεύσεις μας, τα όνειρά μας και τα επιτεύγματά μας, τα χτυπήματα και τις πληγές, αλλά και τις πονηριές μας και τις ατιμίες μας, τις αδυναμίες και τις μικρότητες· έναν απολογισμό τίμιο και θαρραλέο, όπου χωρίς καμιά λογοκρισία να έχουν αναγραφεί και οι αρετές και οι κακίες μας και τα φωτεινά και τα σκοτεινά σημεία της δράσης μας.
Μια τέτοια εικόνα μπορούμε να δώσουμε όλοι· όμως οι τεχνίτες του λόγου έχουν την ικανότητα, και την υποχρέωση, να μεταφέρουν στους νέους συμπυκνωμένες και ανάγλυφες τις εμπειρίες μας όλες, και των απλών ανθρώπων και των σοφών και των ισχυρών και των αδύναμων και των βασανισμένων και των ευτυχισμένων. Πέρα από τις φιλολογικές και καλλιτεχνικές αναζητήσεις, τις νόμιμες και τις πλαστές, ο λογοτέχνης οφείλει να ανασυνθέσει με αυταπάρνηση και ειλικρίνεια τη μορφή του κόσμου που γνώρισε. Αν με την έμφυτη ικανότητα και την άσκηση κατορθώσει να δώσει στους νέους τα αληθινά προβλήματα που αντιμετώπισε η δική του η γενιά, απογυμνωμένα από τις συμβατικές επικαλύψεις και τα εφήμερα πυροτεχνήματα, τις προσδοκίες της δικής του νιότης, τους αγώνες της, τα χτυπήματα, τα κέρδη και τις ζημίες, αν αποκαλύψει τα αληθινά τραύματα και τα γνήσια εύσημα της δικής του γενιάς, αν προχωρώντας εκμυστηρευθεί χωρίς συνειδητή ή ασυνείδητη υποκρισία τα σημερινά του όνειρα ή τη σημερινή του απελπισία, αν κατορθώσει να δείξει στους νέους πως δεν είναι μόνον αυτοί που χάνουν ό,τι αγαπούν, που αναγκάζονται να συμβιώσουν με όσα μισούν, που στέκονται αδέκαστοι και καθαροί, που ξαγρυπνούν για τους καημούς των διπλανών τους, που πονούν για τα αδικοσκοτωμένα παλικάρια των ανόσιων πολέμων· αν δίπλα σ’ όλα τούτα τους πει απερίφραστα και θαρραλέα πως η πείρα τού αποκάλυψε την απλή και γι’ αυτό πολύτιμη αλήθεια του σολωμικού στίχου «δεν τόλπιζα νάν’ η ζωή μέγα καλό και πρώτο!»3 Αν τους μεταδώσει κάτι τέτοιο, και ο ίδιος θα πρέπει να αισθάνεται ικανοποιημένος για την προσφορά του, αλλά προπάντων οι νέοι κάτι θα έχουν κερδίσει από μας τους «ώριμους». Ίσως να τους γλυτώσουμε από άσκοπες και βασανιστικές περιπλανήσεις στους χώρους, όπου πληγώσαμε και μεις τα νιάτα μας και όπου έχουν απομείνει πολλοί από τους πιο εκλεκτούς συντρόφους μας.

1. μυκτηρίζω: χλευάζω, ειρωνεύομαι
2. υπερθεματίζω: πλειοδοτώ, υπερβάλλω σε επαίνους
3. Από τον «Πόρφυρα» του Δ. Σολωμού

Μανόλης Ανδρόνικος «Παιδεία ή Υπνοπαιδεία»

1. Σε ποιες κατηγορίες χωρίζει τους ώριμους ανθρώπους ο συγγραφέας όσον αφορά τη στάση τους απέναντι στους νέους; Ποια είναι τα χαρακτηριστικά της κάθε στάσης και ποιο το κοινό τους στοιχείο; Γιατί θεωρεί και τις δύο στάσεις ανεπαρκείς απέναντι στα προβλήματα των νέων ανθρώπων;

Ο συγγραφέας χωρίζει τους ώριμους ανθρώπους σε δύο κατηγορίες με βάση της στάση που τηρούν απέναντι στους νέους. Στη μία κατηγορία ανήκουν εκείνοι που αντιμετωπίζουν με ειρωνεία και επικρίσεις τη συμπεριφορά των νέων, αναγνωρίζοντας σε αυτή στοιχεία ασέβειας και ασυδοσίας. Πρόκειται για τους ανθρώπους εκείνους που έχουν επαναπαυτεί στο status quo της σύγχρονης κοινωνίας και αντικρίζουν με αρνητικό τρόπο οτιδήποτε και οποιονδήποτε επιχειρεί να διαταράξει τη μακαριότητα του εφησυχασμού τους. Στην άλλη κατηγορία ανήκουν εκείνοι που βιώνουν έντονα συναισθήματα ενοχής απέναντι στη νέα γενιά. Πρόκειται για ανθρώπους που διακρίνονται για την τιμιότητα και το αξιόλογο της προσωπικότητάς τους, οι οποίοι αντιμετωπίζουν με σεβασμό την ορμητική αγνότητα και την επαναστατική ειλικρίνεια των νέων. Με βάση τη δική τους οπτική η συμπεριφορά των νέων είναι απολύτως δικαιολογημένη, εφόσον η κοινωνία τους έχει φέρει αντιμέτωπους με την υποκρισία, την απάτη, τη βία και τη θεοποίηση του άνομου συμφέροντος. Θεωρούν, λοιπόν, πως είναι και εύλογη και αναμενόμενη η όποια αντίδραση των νέων, κι είναι γι’ αυτό έτοιμοι να δικαιολογήσουν κάθε πράξη και κάθε παρεκτροπή τους, ακόμη και τις πράξεις εκείνες που είναι ενδεχομένως εγκληματικές.
Σύμφωνα με τον συγγραφέα τόσο η στάση εκείνων που επικρίνουν τους νέους όσο κι η στάση εκείνων που δικαιολογούν και σέβονται κάθε αντίδρασή τους, συνιστούν απλουστευτικές προσεγγίσεις που οδηγούν στην παραγνώριση των πραγματικών διαστάσεων του προβλήματος. Υπ’ αυτή την έννοια και οι επικριτές και οι συνήγοροι των νέων κατορθώνουν δίχως κόπο να απαλλαγούν από το πραγματικό πρόβλημα, εφόσον δεν μπαίνουν στη διαδικασία να έρθουν πραγματικά αντιμέτωποι με τις ανησυχίες και τους προβληματισμούς των νέων, ώστε να είναι σε θέση να τους βοηθήσουν ουσιαστικά.
Αξίζει να προσεχτεί, πάντως, πως σύμφωνα με τον συγγραφέα, το πρόβλημα με τη στάση και τη συμπεριφορά των νέων περιπλέκεται ακόμη περισσότερο, αν ληφθεί υπόψη πως ακόμη κι οι ίδιοι οι νέοι δεν είναι σε θέση να αιτιολογήσουν πλήρως τη συμπεριφορά τους. Οι νέοι βρίσκονται σε μια διαδικασία διερεύνησης και αναζήτησης του κόσμου και του εαυτού τους, κι έχουν πλήθος απορίες και ερωτήματα. Έχουν, βέβαια, αγαθές προθέσεις, τόλμη κι ειλικρίνεια, μα δεν έχουν σαφή επίγνωση του τι ακριβώς επιζητούν.    

2. Ποια στάση θεωρεί ο συγγραφέας ως την πιο ενδεδειγμένη απέναντι στους νέους; Με ποιες προϋποθέσεις μπορεί να υλοποιηθεί η στάση αυτή;

Με δεδομένο το γεγονός ότι οι νέοι έχουν την ανάγκη να βρουν απαντήσεις στους προβληματισμούς τους και το επιχειρούν αυτό στρεφόμενοι στα έργα και στις απόψεις των μεγαλύτερων, ο συγγραφέας θεωρεί πως προσφέρεται στους ώριμους ανθρώπους μια σημαντική ευκαιρία προσέγγισης με τη νεολαία. Μπορούν, δηλαδή, οι μεγαλύτεροι να μεταδώσουν στους νεότερους τη γνώση που έχουν αντλήσει από τις εμπειρίες της ζωής τους, αρκεί να σεβαστούν μια βασικότατη προϋπόθεση, να τους μιλήσουν με απόλυτη ειλικρίνεια. Οφείλουν οι ώριμοι άνθρωποι να προχωρήσουν σ’ έναν ειλικρινή απολογισμό της ζωής και των πεπραγμένων τους, χωρίς να αποκρύπτουν τις απογοητεύσεις και τις πίκρες που βίωσαν, τα χτυπήματα που δέχτηκαν, αλλά και τις προσωπικές τους αδυναμίες, μικρότητες και ατιμίες. Πλάι, λοιπόν, στα επιτεύγματα και τις χαρές τους, θα πρέπει να αναφερθούν -όσο κι αν αυτό τους φέρνει σε δύσκολη θέση- κι οι αποτυχίες, όπως κι οι πληγές τους. Πρόκειται για μια αναγκαία αποκάλυψη των φωτεινών και των σκοτεινών σημείων της πορείας τους, ώστε οι νέοι να αποκτήσουν εγκαίρως μια σαφέστερη εικόνα για το τι επιφυλάσσει η ζωή στους ανθρώπους.
Μέσα από την ειλικρινή αυτή παρουσίαση των εμπειριών τους, οι ώριμοι άνθρωποι έχουν τη δυνατότητα να δημιουργήσουν περισσότερο ρεαλιστικές προσδοκίες στους νέους, καθώς και να τους προετοιμάσουν για το γεγονός πως οι απογοητεύσεις, τα λάθη κι οι αποτυχίες αποτελούν αναπόσπαστα στοιχεία του ανθρώπινου βίου.

3. Σε ποιους ανθρώπους –και γιατί– ο συγγραφέας διακρίνει μια ιδιαίτερη ικανότητα, άρα και ευθύνη, να προσφέρουν βοήθεια στους νέους;

Παρά το γεγονός πως κάθε ενήλικας άνθρωπος, είτε αυτός είναι γονιός είτε εκπαιδευτικός είτε φίλος, μπορεί να δώσει κάτι απ’ όσα έχει μάθει στους νέους, οι τεχνίτες του λόγου είναι εκείνοι που έχουν μια επιπλέον ικανότητα και άρα μια ουσιαστικότερη υποχρέωση να λειτουργήσουν ως φορείς μετάδοσης της συμπυκνωμένης γνώσης και εμπειρίας των ανθρώπων της εποχής τους. Οι λογοτέχνες μπορούν και οφείλουν να παρουσιάσουν στα έργα τους μια σαφή και ειλικρινή εικόνα του κόσμου, όπως τον γνώρισαν, ώστε να αντιληφθούν οι νέοι τα πραγματικά προβλήματα που βίωσαν οι αμέσως προηγούμενοι. Θα πρέπει, ωστόσο, η παρουσίαση αυτή να είναι απαλλαγμένη από την όποια προσπάθεια ωραιοποίησης ή δικαιολόγησης συγκεκριμένων επιλογών· θα πρέπει να αποκαλύπτει ξεκάθαρα τα τραύματα αλλά και τις επιτυχίες της προηγούμενης γενιάς. Αν, λοιπόν, οι λογοτέχνες κατορθώσουν να φανερώσουν τις τωρινές τους ελπίδες ή την απόγνωση που βιώνουν· αν δείξουν στους νέους πως κι εκείνοι έχασαν όσα αγαπούσαν και αναγκάστηκαν να συμβιώσουν και να συμβιβαστούν με καταστάσεις που μισούσαν· αν τους δείξουν πως κι εκείνοι διατηρούν την καθαρότητα της ψυχής τους και συναισθάνονται τον πόνο των συνανθρώπων τους· αν τους δείξουν πως πονούν πραγματικά για τους ανθρώπους που χάνονται εξαιτίας των κάθε λογής πολέμων, κι αν ακόμη, κοντά σ’ όλα αυτά τους δηλώσουν πως παρά τις αντιξοότητες έφτασαν στο συμπέρασμα ότι η ζωή δεν παύει να παραμένει το πιο σημαντικό αγαθό κι η πιο σημαντική επιδίωξη, τότε θα έχουν καταφέρει να περάσουν ένα ουσιαστικό μήνυμα στους νέους.
Η προσδοκία του συγγραφέα είναι πως αν οι νέοι ακούσουν και αντιληφθούν εγκαίρως από τους μεγαλύτερους τα λάθη και τις διαψεύσεις της προηγούμενης γενιάς, ίσως αποφύγουν να αναλωθούν σε ουτοπικές επιδιώξεις και γλιτώσουν κάποιες μοιραίες επιλογές. Ελπίζει ο συγγραφέας πως ίσως οι νέοι οριοθετήσουν διαφορετικά τις δικές τους στοχεύσεις, επιλέγοντας να διεκδικήσουν πιο ρεαλιστικούς στόχους που δεν θα τους οδηγήσουν σε μάταιους και δεδομένα χαμένους αγώνες. Μια αγαθών προαιρέσεων προσδοκία που φανερώνει την επιθυμία του να προφυλάξει τους νεότερους από τις πικρές απογοητεύσεις που θα βιώσουν σε περίπτωση που θεωρήσουν πως έχουν τη δυνατότητα να επιφέρουν ριζικές αλλαγές ακόμη και σε καταστάσεις και δεδομένα της κοινωνικής πραγματικότητας που εκ των πραγμάτων δεν πρόκειται να αλλάξουν.

4. «Ίσως τους γλυτώσουμε... πιο εκλεκτούς συντρόφους μας». Πιστεύετε πως η εμπειρία των μεγαλύτερων αποτελεί εφαλτήριο για να οργανώσουν οι νέοι τη ζωή τους ή χρειάζεται να περιπλανηθούν οι ίδιοι μόνοι τους μέχρι να φθάσουν στην ωριμότητά τους (με ό,τι συνεπάγεται αυτή η περιπλάνηση);

«Ίσως να τους γλυτώσουμε από άσκοπες και βασανιστικές περιπλανήσεις στους χώρους, όπου πληγώσαμε και μεις τα νιάτα μας και όπου έχουν απομείνει πολλοί από τους πιο εκλεκτούς συντρόφους μας.»

Η γνώση των μεγαλύτερων, οι εμπειρίες και τα λάθη τους μπορούν, ως ένα βαθμό, να αποτελέσουν οδηγό για τους νεότερους, ώστε να οργανώσουν τη ζωή τους πιο αποτελεσματικά, δεν μπορούν, εντούτοις, να τους προφυλάξουν πλήρως από τις λανθασμένες επιλογές. Η απειρία, η διάθεση για πειραματισμούς κι ο έμφυτος ιδεαλισμός των νέων, ακόμη κι υπό την ψύχραιμη καθοδήγηση των ωριμότερων, είναι αναπόφευκτο πως θα οδηγήσουν τους νέους σε αχαρτογράφητες διαδρομές και θα τους φέρουν αντιμέτωπους με καταστάσεις που πιθανώς βρίσκονται έξω κι από το φάσμα εμπειριών των μεγαλύτερων. Κάθε νέα γενιά, άλλωστε, έρχεται αντιμέτωπη με τις δικές της προκλήσεις, με διαφορετικά δεδομένα και με κάποτε εντελώς νέες επιδιώξεις, γεγονός που καθιστά εν μέρει αναποτελεσματική τη διαμορφωμένη υπό άλλες συνθήκες εμπειρία των προηγούμενων.
Οι νέοι, επομένως, σαφώς και μπορούν να ωφεληθούν από τις εμπειρίες των μεγαλύτερων, δεν γίνεται, όμως, η έτοιμη αυτή γνώση να αποτελέσει κάτι περισσότερο από έναν γενικό οδηγό, εφόσον κάθε άτομο προκειμένου να μάθει και να αποκτήσει πραγματική εμπειρία ζωής, οφείλει να λάβει τις δικές του αποφάσεις και να κάνει τις δικές του επιλογές με βάση τις προσωπικές του πεποιθήσεις και απόψεις. Το αν οι επιλογές αυτές θα είναι πιο προσεκτικά σταθμισμένες χάρη στην καθοδήγηση των μεγαλύτερων, δεν σημαίνει πως θα είναι απαλλαγμένες κιόλας από το ενδεχόμενο πιθανών αποτυχιών ή σφαλμάτων.

Γλωσσικές ασκήσεις Γυμνασίου (το άρθρο – τα ουσιαστικά)

Κωνσταντίνος Μάντης | Best Blogger Tips
Anna Brigitta

Γλωσσικές ασκήσεις Γυμνασίου (το άρθρο – τα ουσιαστικά)

1. Να γράψετε συνώνυμα των ακόλουθων λέξεων:

1. αγαθός (αυτός που χαρακτηρίζεται από καλοσύνη):
2. αγανάκτηση (ισχυρή δυσφορία για κάτι):
3. αγωνίζομαι (καταβάλλω έντονη και επίμονη προσπάθεια για την επίτευξη σκοπού):
4. αδιάσειστος (αυτός που δεν σείεται, δεν κλονίζεται):
5. αδιαφιλονίκητος (αυτός που δεν αμφισβητείται από κανέναν):
6. αδικία (η έλλειψη δικαιοσύνης):
7. αδύναμος (αυτός που δεν έχει δύναμη):
8. αδυσώπητος (αυτός που είναι ιδιαίτερα σκληρός, που δεν κάμπτεται, δεν υποχωρεί· ανελέητος):
9. αήττητος (αυτός που δεν έχει ή δεν μπορεί να νικηθεί):
10. άθελα (χωρίς πρόθεση, χωρίς σκοπιμότητα):
11. αθέμιτος (αυτός που παραβαίνει τους γραπτούς ή άγραφους νόμους):
12. άθικτος (αυτός που δεν τον έχουν αγγίξει):
13. αθόρυβος (αυτός στον οποίο δεν υπάρχει θόρυβος ή ο οποίος δεν προξενεί θόρυβο):
14. αίτημα (οτιδήποτε διατυπώνεται και διαβιβάζεται ως απαίτηση ή επιθυμία προς υπηρεσία ή πρόσωπο):
15. αιτιολόγηση (η εξήγηση της αιτίας):
16. αιτιολογώ (εντοπίζω την αιτία):
17. αίτιος (αυτός που αποτελεί την αιτία):
18. αίφνης (κατά τρόπο ξαφνικό και απροσδόκητο):
19. αιφνίδιος (αυτός που συμβαίνει, προκύπτει κατά απροσδόκητο και ξαφνικό τρόπο):
20. ακάθεκτος (αυτός που δεν μπορεί να συγκρατηθεί ή να ανακοπεί, ορμητικός):
21. ακαθόριστος (αυτός που δεν καθορίστηκε, που δεν προσδιορίστηκε επαρκώς):

2. Συμπληρώστε τα άρθρα, οριστικά και αόριστα, που λείπουν.

Ήθελα πάντα να είχα ......... μεγάλη αδελφή. Να μπορούσα κι εγώ να έλεγα, σαν άλλες συμμαθήτριές μου στις Σέρρες, «μου το δάνεισε ....... αδελφή μου» - και να φοράω κάτι μεγαλίστικο. Ή «θα πάω στον κινηματογράφο με ....... αδελφή μου» - και ......... έργο είναι για μεγάλους. Ή «γνωστός της αδελφής μου ήταν» - και να καμαρώνω που με χαιρέτησε στο δρόμο ....... νεαρός. Μου έλειπε ...... μεγαλύτερη αδελφή. Και τώρα, έτσι όπως η Όλγα βοηθούσε ..... μητέρα μου να ξαπλώσει, έτσι που τη φρόντιζε πρόθυμα και στοργικά, όπως ποτέ δε θα μπορούσα εγώ μοναχή μου, ένιωσα σαν να τη γνώριζα από καιρό. Από πάντα. Αισθάνθηκα ...... βαθιά ανακούφιση, λες κι ανακάλυψα επιτέλους ....... μεγάλη αδελφή που από καιρό λαχταρούσα.
Λότη Πέτροβιτς – Ανδρουτσοπούλου «Τραγούδι για τρεις»

Το άρθρο (οριστικό – αόριστο)
Το άρθρο είναι ένα μέρος του λόγου που βρίσκεται πριν από ουσιαστικό και του προσδίδει τη σημασία του οριστικού ή του μη οριστικού, δηλαδή του συγκεκριμένου ή του μη συγκεκριμένου, π.χ. Οι λεωφόροι της πόλης μας. Ένα λιβάδι δίπλα από το ποτάμι. Μερικές φορές βρίσκεται και πριν από άλλα μέρη του λόγου, τα οποία όμως λειτουργούν ως ουσιαστικά, π.χ. Ακούει τα ίδια και τα ίδια.

Η νέα ελληνική διαθέτει δύο άρθρα, ένα οριστικό και ένα αόριστο. Με το οριστικό άρθρο είτε γίνεται λόγος για κάτι (πρόσωπο, ζώο, πράγμα, έννοια) που είναι γνωστό ή αναγνωρίσιμο από τα άτομα που συμμετέχουν στην επικοινωνία είτε γίνεται αναφορά σε στοιχείο αντιπροσωπευτικό ενός συνόλου, π.χ. Μην αγγίζεις τον τοίχο. Το ελάφι είναι υπερήφανο ζώο. Με το αόριστο άρθρο γίνεται λόγος για κάτι (πρόσωπο, ζώο, πράγμα, έννοια) που δεν είναι γνωστό ή αναγνωρίσιμο από τα άτομα που συμμετέχουν στην επικοινωνία, π.χ. Προχθές συνάντησα έναν παλιό μου φίλο. Η απουσία επίσης του οριστικού άρθρου στον πληθυντικό αριθμό προσδίδει έναν παρόμοιο αοριστολογικό χαρακτήρα στο ουσιαστικό, π.χ. Ήρθαν τουρίστες στην πόλη μας.

3. Να εντοπίσετε τα δομικά μέρη των ακόλουθων παραγράφων:

α) Ωστόσο, παρόμοια φαινόμενα έχουν επισημανθεί και σε άλλες γλώσσες και χώρες. Αν δούμε το ζήτημα κάπως ευρύτερα, θα διαπιστώσουμε ότι ανάλογες συζητήσεις διεξάγονται και για την αγγλική γλώσσα, οι οποίες μάλιστα είναι το ίδιο έντονες, όπως οι ελληνικές. Μεγάλο μέρος του Τύπου και των μέσων ενημέρωσης γενικότερα επισημαίνει με έντονη ανησυχία ότι η γραπτή αγγλική γλώσσα μεταβάλλεται, ενώ δεν λείπουν και δημοσιεύματα που επισημαίνουν ότι «η Τεχνολογικά Διαμεσολαβημένη Επικοινωνία σηματοδοτεί τον σταδιακό θάνατο της αγγλικής γλώσσας». Επομένως, θα μπορούσαμε να πούμε ότι οι αλλαγές που έχουμε δεν αφορούν μόνο κάποιες γλώσσες.

β)  Για την αντιμετώπιση του αναλφαβητισμού εντός της ΕΕ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προγραμματίσει μια σειρά από στοχευμένες δράσεις, σχέδια και μελέτες. Πρώτη από αυτές τις δράσεις θα είναι μια καμπάνια ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης, η οποία θα σκοπεύει στο να δοθούν κίνητρα σε παιδιά, έφηβους, αλλά και ενήλικες, για να διαβάζουν, αλλάζοντας το στυλ της ζωής τους και επομένως το κοινωνικό προφίλ τους. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επίσης αρχίσει δύο έρευνες οι οποίες στοχεύουν στη συλλογή περισσότερων στοιχείων σχετικών με την ανάγνωση, στη συμμετοχή των γονιών στο θέμα της αντιμετώπισης του αναλφαβητισμού και στη διδασκαλία του διαβάσματος. Σκοπός αυτών των ερευνών είναι να εντοπιστούν από τη μία οι πιο σημαντικές παράμετροι που επηρεάζουν την ικανότητα για ανάγνωση και από την άλλη να αναδειχθούν πετυχημένες πρακτικές στο εθνικό επίπεδο κάθε χώρας μέλους της ΕΕ. Η μάχη, λοιπόν, κατά του αναλφαβητισμού έχει ξεκινήσει.

γ) Οι υπερβολικά επιτρεπτικοί-παραχωρητικοί γονείς παραχωρούν και επιτρέπουν στο παιδί τα πάντα, χωρίς να προσφέρουν καθοδήγηση και χωρίς να το βοηθούν να μαθαίνει από τις συναισθηματικές του εμπειρίες. Η έλλειψη ορίων σημαίνει συνήθως και απουσία κανόνων στην οικογένεια. Δεν προσφέρουν στο παιδί τους τη δυνατότητα να αποκτήσει τρόπους διαχείρισης των δύσκολων καταστάσεων. Έτσι, τα παιδιά δε μαθαίνουν πώς να αντιμετωπίζουν τα προβλήματα που τυχόν προκύπτουν.

Τα ουσιαστικά

Τα ουσιαστικά ανάλογα με το τι δηλώνουν διακρίνονται:

α) Σε κύρια: όσα δηλώνουν ορισμένο πρόσωπο ή ζώο, π.χ. ο Στάθης. Ως κύρια χρησιμοποιούνται και τα ονόματα των ημερών της εβδομάδας, των μηνών, των εορτών, των πλοίων, των λογοτεχνικών έργων, των έργων τέχνης κ.ά., π.χ. Τετάρτη, Ιούνιος, Ναυτίλος.
β) Σε κοινά: όσα δηλώνουν όλα τα πρόσωπα, ζώα ή πράγματα που ανήκουν στο ίδιο είδος ή που δηλώνουν κάποια κατάσταση ή ιδιότητα, π.χ. δρόμος, άνδρας, γάτα, ζωή, ελευθερία.
γ) Σε περιληπτικά: όσα δηλώνουν σύνολα προσώπων ή ζώων ή πραγμάτων, π.χ. κόσμος, κοπάδι.
δ) Σε συγκεκριμένα: όσα κοινά ονόματα δηλώνουν πρόσωπα, ζώα ή πράγματα που είναι αντιληπτά από τις αισθήσεις, π.χ. το δέντρο, το βιβλίο.
ε) Σε αφηρημένα: όσα κοινά ονόματα δηλώνουν ενέργεια, ιδιότητα ή κατάσταση και γενικά αναφέρονται σε όντα που τα αντιλαμβάνεται ο άνθρωπος μόνο με τη σκέψη του, π.χ. η ειρήνη, η χαρά.
Πολλά από τα κοινά ονόματα είναι στον λόγο άλλοτε συγκεκριμένα και άλλοτε αφηρημένα, π.χ. Το πλαίσιο που περιβάλλει τον πίνακα είναι βαμμένο πράσινο (συγκεκριμένο). Ο Στεφάνου έχει ένα ευρύ πλαίσιο σχέσεων (αφηρημένο).

4. Σε ποια κατηγορία (κύρια, αφηρημένα, συγκεκριμένα) ανήκουν τα ουσιαστικά που γράφονται με έντονα στοιχεία στις παρακάτω φράσεις;

1. Η Ομόνοια παρουσιάζει πάντα μεγάλη κίνηση.
2. Η ομόνοια είναι απαραίτητη για τη συνεργασία των ανθρώπων.
3. Ο Ηρακλής είναι ένας από τους σημαντικότερους ήρωες της μυθολογίας.
4. Είναι σωστός Ηρακλής· μπορεί να σηκώσει εκατό κιλά.
5. Απαγορεύεται η είσοδος.
6. Η είσοδος του πάρκου είναι κλειστή.
7. Εργάζονται σκληρά, για να βγάλουν το ψωμί τους.
8. Εκτός από το γάλα αγόρασε και τρία ψωμιά.

5. Να σχηματίσετε το θηλυκό γένος των παρακάτω ουσιαστικών:

ο πρέσβης..................................        ο λέκτορας ...............................
ο μεσίτης ..................................        ο οικοδεσπότης ..................................
ο βουλευτής ..............................       ο προϊστάμενος .....................................
ο πρύτανης ................................       ο μισθωτής ...........................................
ο συνεργάτης .............................      ο πρεσβευτής .......................................

6. Να συμπληρώσετε τα κενά των παρακάτω προτάσεων με τον κατάλληλο τύπο του ουσιαστικού που βρίσκεται στην παρένθεση.

1. Το σχήμα του.................................. (πρόσωπο) πολλών ανθρώπων είναι ωοειδές.
2. Οι ανάγκες του............................. (άτομο) στην εποχή μας είναι πολλές.
3. Το άρωμα του.................................. (τριαντάφυλλο) αρέσει σε όλους.
4. Φοβηθήκαμε την τρικυμία, γιατί βρισκόμασταν στη μέση του........................ (πέλαγος)
5. Όλα έχουν ελεγχθεί, ώστε να μην υπάρχει περίπτωση........................ (λάθος).
6. Το βράδυ ρίχνουμε τα...................... (δίχτυ) και τα μαζεύουμε το πρωί.
7. Δίκαια ο 18ος αι. ονομάστηκε ο «αιώνας των......................» (φως)
8. Τα........................ (βράδυ) μαζευόμασταν όλοι πολύ νωρίς στο σπίτι.
9. Αυτό το αυτοκίνητο είναι ειδικό για τη μεταφορά......................... (κρέας).
10. Η προσπάθεια των................................. (καθεστώς) να κρατηθούν στην εξουσία είναι συχνά αγωνιώδης.

Απαντήσεις:

1. Να γράψετε συνώνυμα των ακόλουθων λέξεων:

1. αγαθός (αυτός που χαρακτηρίζεται από καλοσύνη): ΣΥΝ. καλός, χρηστός, ενάρετος. ΑΝΤ. κακός, πονηρός. / (αυτός που χαρακτηρίζεται από αφέλεια): ΣΥΝ. αφελής, αγαθιάρης, εύπιστος. ΑΝΤ. έξυπνος, πονηρός.
2. αγανάκτηση (ισχυρή δυσφορία για κάτι): ΣΥΝ. δυσφορία, οργή, δυσανασχέτηση.
3. αγωνίζομαι (καταβάλλω έντονη και επίμονη προσπάθεια για την επίτευξη σκοπού): ΣΥΝ. παλεύω, προσπαθώ, μοχθώ, πασχίζω. / (διεξάγω πόλεμο, μάχομαι): ΣΥΝ. πολεμώ. / (συμμετέχω σε αγώνα, διαγωνίζομαι): ΣΥΝ. συναγωνίζομαι, παραβγαίνω, αναμετρούμαι, αμιλλώμαι.
4. αδιάσειστος (αυτός που δεν σείεται, δεν κλονίζεται): ΣΥΝ. ακλόνητος, στερεός, ατράνταχτος. / (μτφρ. αυτός που δεν αφήνει περιθώρια αμφισβητήσεως ή μεταβολής): ΣΥΝ. ατράνταχτος, δυνατός, ισχυρός, ακράδαντος.
5. αδιαφιλονίκητος (αυτός που δεν αμφισβητείται από κανέναν): ΣΥΝ. αναμφισβήτητος, αδιαμφισβήτητος. / (αυτός που δεν υπόκειται σε διεκδικήσεις): ΑΝΤ. διαφιλονικούμενος.
6. αδικία (η έλλειψη δικαιοσύνης): ΣΥΝ. ανομία, παρανομία, άδικο. ΑΝΤ. δικαιοσύνη, νομιμότητα. / (πράξη που αντιβαίνει στους νομικούς ή ηθικούς κανόνες περί δικαίου): ΣΥΝ. αδίκημα, κακό, παρανομία.
7. αδύναμος (αυτός που δεν έχει δύναμη): ΣΥΝ. ανίσχυρος, ασθενής, ανήμπορος, ισχνός. ΑΝΤ. δυνατός.
8. αδυσώπητος (αυτός που είναι ιδιαίτερα σκληρός, που δεν κάμπτεται, δεν υποχωρεί· ανελέητος): ΣΥΝ. αμείλικτος, απηνής, άτεγκτος, σκληρός.
9. αήττητος (αυτός που δεν έχει ή δεν μπορεί να νικηθεί): ΣΥΝ. ανίκητος, ακαταμάχητος.
10. άθελα (χωρίς πρόθεση, χωρίς σκοπιμότητα): ΣΥΝ. ακούσια, αθέλητα. ΑΝΤ. ηθελημένος, εκούσιος, σκόπιμος.
11. αθέμιτος (αυτός που παραβαίνει τους γραπτούς ή άγραφους νόμους): ΣΥΝ. άνομος, ανεπίτρεπτος, ανήθικος. ΑΝΤ. θεμιτός.
12. άθικτος (αυτός που δεν τον έχουν αγγίξει): ΣΥΝ. ανέγγιχτος, ανέπαφος, άφθαρτος.
13. αθόρυβος (αυτός στον οποίο δεν υπάρχει θόρυβος ή ο οποίος δεν προξενεί θόρυβο): ΣΥΝ. ήσυχος, σιγανός. ΑΝΤ. θορυβώδης.
14. αίτημα (οτιδήποτε διατυπώνεται και διαβιβάζεται ως απαίτηση ή επιθυμία προς υπηρεσία ή πρόσωπο): ΣΥΝ. απαίτηση, αξίωση, διεκδίκηση, παράκληση.
15. αιτιολόγηση (η εξήγηση της αιτίας): ΣΥΝ. δικαιολόγηση.
16. αιτιολογώ (εντοπίζω την αιτία): ΣΥΝ. δικαιολογώ, τεκμηριώνω. / (υποστηρίζω με λογικά επιχειρήματα): ΣΥΝ. επιχειρηματολογώ, τεκμηριώνω.
17. αίτιος (αυτός που αποτελεί την αιτία): ΣΥΝ. υπαίτιος, υπεύθυνος, υπόλογος, ένοχος, πρόξενος.
18. αίφνης (κατά τρόπο ξαφνικό και απροσδόκητο): ΣΥΝ. αιφνιδίως, ξαφνικά, απροόπτως, απροσδόκητα.
19. αιφνίδιος (αυτός που συμβαίνει, προκύπτει κατά απροσδόκητο και ξαφνικό τρόπο): ΣΥΝ. ξαφνικός, αναπάντεχος, απροσδόκητος, απρόβλεπτος, απρόοπτος. ΑΝΤ. προγραμματισμένος, αναμενόμενος, προσδοκώμενος.
20. ακάθεκτος (αυτός που δεν μπορεί να συγκρατηθεί ή να ανακοπεί, ορμητικός): ΣΥΝ. ασυγκράτητος, ακράτητος, αχαλίνωτος, χειμαρρώδης, σφοδρός, ανεπίσχετος. 
21. ακαθόριστος (αυτός που δεν καθορίστηκε, που δεν προσδιορίστηκε επαρκώς): ΣΥΝ. αόριστος, απροσδιόριστος, ασαφής, αδιασάφητος, αδιευκρίνιστος. ΑΝΤ. καθορισμένος, προσδιορισμένος, σαφής, συγκεκριμένος. / (αυτός που δεν διακρίνεται καθαρά): ΣΥΝ. συγκεχυμένος. ΑΝΤ. ευδιάκριτος.

2. Συμπληρώστε τα άρθρα, οριστικά και αόριστα, που λείπουν.

Ήθελα πάντα να είχα μια μεγάλη αδελφή. Να μπορούσα κι εγώ να έλεγα, σαν άλλες συμμαθήτριές μου στις Σέρρες, «μου το δάνεισε η αδελφή μου» - και να φοράω κάτι μεγαλίστικο. Ή «θα πάω στον κινηματογράφο με την αδελφή μου» - και το έργο είναι για μεγάλους. Ή «γνωστός της αδελφής μου ήταν» - και να καμαρώνω που με χαιρέτησε στο δρόμο ένας νεαρός. Μου έλειπε η μεγαλύτερη αδελφή. Και τώρα, έτσι όπως η Όλγα βοηθούσε τη μητέρα μου να ξαπλώσει, έτσι που τη φρόντιζε πρόθυμα και στοργικά, όπως ποτέ δε θα μπορούσα εγώ μοναχή μου, ένιωσα σαν να τη γνώριζα από καιρό. Από πάντα. Αισθάνθηκα μια βαθιά ανακούφιση, λες κι ανακάλυψα επιτέλους τη μεγάλη αδελφή που από καιρό λαχταρούσα.
Λότη Πέτροβιτς – Ανδρουτσοπούλου «Τραγούδι για τρεις»

3. Να εντοπίσετε τα δομικά μέρη των ακόλουθων παραγράφων:

α) Θεματική περίοδος: Ωστόσο, παρόμοια φαινόμενα έχουν επισημανθεί και σε άλλες γλώσσες και χώρες.
Σχόλια / Λεπτομέρειες: Αν δούμε το ζήτημα κάπως ευρύτερα, θα διαπιστώσουμε ότι ανάλογες συζητήσεις διεξάγονται και για την αγγλική γλώσσα, οι οποίες μάλιστα είναι το ίδιο έντονες, όπως οι ελληνικές. Μεγάλο μέρος του Τύπου και των μέσων ενημέρωσης γενικότερα επισημαίνει με έντονη ανησυχία ότι η γραπτή αγγλική γλώσσα μεταβάλλεται, ενώ δεν λείπουν και δημοσιεύματα που επισημαίνουν ότι «η Τεχνολογικά Διαμεσολαβημένη Επικοινωνία σηματοδοτεί τον σταδιακό θάνατο της αγγλικής γλώσσας».
Κατακλείδα: Επομένως, θα μπορούσαμε να πούμε ότι οι αλλαγές που έχουμε δεν αφορούν μόνο κάποιες γλώσσες.

β)  Θεματική περίοδος: Για την αντιμετώπιση του αναλφαβητισμού εντός της ΕΕ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προγραμματίσει μια σειρά από στοχευμένες δράσεις, σχέδια και μελέτες.
Σχόλια / Λεπτομέρειες: Πρώτη από αυτές τις δράσεις θα είναι μια καμπάνια ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης, η οποία θα σκοπεύει στο να δοθούν κίνητρα σε παιδιά, έφηβους, αλλά και ενήλικες, για να διαβάζουν, αλλάζοντας το στυλ της ζωής τους και επομένως το κοινωνικό προφίλ τους. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επίσης αρχίσει δύο έρευνες οι οποίες στοχεύουν στη συλλογή περισσότερων στοιχείων σχετικών με την ανάγνωση, στη συμμετοχή των γονιών στο θέμα της αντιμετώπισης του αναλφαβητισμού και στη διδασκαλία του διαβάσματος. Σκοπός αυτών των ερευνών είναι να εντοπιστούν από τη μία οι πιο σημαντικές παράμετροι που επηρεάζουν την ικανότητα για ανάγνωση και από την άλλη να αναδειχθούν πετυχημένες πρακτικές στο εθνικό επίπεδο κάθε χώρας μέλους της ΕΕ.
Κατακλείδα: Η μάχη, λοιπόν, κατά του αναλφαβητισμού έχει ξεκινήσει.

γ) Θεματική περίοδος: Οι υπερβολικά επιτρεπτικοί-παραχωρητικοί γονείς παραχωρούν και επιτρέπουν στο παιδί τα πάντα, χωρίς να προσφέρουν καθοδήγηση και χωρίς να το βοηθούν να μαθαίνει από τις συναισθηματικές του εμπειρίες.
Σχόλια / Λεπτομέρειες: Η έλλειψη ορίων σημαίνει συνήθως και απουσία κανόνων στην οικογένεια. Δεν προσφέρουν στο παιδί τους τη δυνατότητα να αποκτήσει τρόπους διαχείρισης των δύσκολων καταστάσεων.
Κατακλείδα: Έτσι, τα παιδιά δε μαθαίνουν πώς να αντιμετωπίζουν τα προβλήματα που τυχόν προκύπτουν.

4. Σε ποια κατηγορία (κύρια, αφηρημένα, συγκεκριμένα) ανήκουν τα ουσιαστικά που γράφονται με έντονα στοιχεία στις παρακάτω φράσεις;

1. Η Ομόνοια παρουσιάζει πάντα μεγάλη κίνηση. [κύριο]
2. Η ομόνοια είναι απαραίτητη για τη συνεργασία των ανθρώπων. [αφηρημένο / κατάσταση]
3. Ο Ηρακλής είναι ένας από τους σημαντικότερους ήρωες της μυθολογίας. [κύριο]
4. Είναι σωστός Ηρακλής· μπορεί να σηκώσει εκατό κιλά. [αφηρημένο / ιδιότητα]
5. Απαγορεύεται η είσοδος. [αφηρημένο / πράξη]
6. Η είσοδος του πάρκου είναι κλειστή. [συγκεκριμένο]
7. Εργάζονται σκληρά, για να βγάλουν το ψωμί τους. [αφηρημένο / κατάσταση]
8. Εκτός από το γάλα αγόρασε και τρία ψωμιά. [συγκεκριμένο]

5. Να σχηματίσετε το θηλυκό γένος των παρακάτω ουσιαστικών:

ο πρέσβης: η πρέσβης – η πρέσβειρα – η πρεσβευτίνα            
ο λέκτορας: η λέκτορας (της λέκτορος)
ο μεσίτης: η μεσίτρια      
ο οικοδεσπότης: η οικοδέσποινα
ο βουλευτής: η βουλευτής (της βουλευτού) – η βουλευτίνα         
ο προϊστάμενος: η προϊσταμένη
ο πρύτανης: η πρύτανης
ο μισθωτής: η μισθώτρια
ο συνεργάτης: η συνεργάτιδα   
ο πρεσβευτής: η πρεσβευτής – η πρεσβευτίνα

6. Να συμπληρώσετε τα κενά των παρακάτω προτάσεων με τον κατάλληλο τύπο του ουσιαστικού που βρίσκεται στην παρένθεση.

1. Το σχήμα του προσώπου (πρόσωπο) πολλών ανθρώπων είναι ωοειδές.
2. Οι ανάγκες του ατόμου (άτομο) στην εποχή μας είναι πολλές.
3. Το άρωμα του τριαντάφυλλου (τριαντάφυλλο) αρέσει σε όλους.
4. Φοβηθήκαμε την τρικυμία, γιατί βρισκόμασταν στη μέση του πελάγους (πέλαγος)
5. Όλα έχουν ελεγχθεί, ώστε να μην υπάρχει περίπτωση λάθους (λάθος).
6. Το βράδυ ρίχνουμε τα δίχτυα (δίχτυ) και τα μαζεύουμε το πρωί.
7. Δίκαια ο 18ος αι. ονομάστηκε ο «αιώνας των φώτων» (φως)
8. Τα βράδια (βράδυ) μαζευόμασταν όλοι πολύ νωρίς στο σπίτι.
9. Αυτό το αυτοκίνητο είναι ειδικό για τη μεταφορά κρέατος (κρέας).
10. Η προσπάθεια των καθεστώτων (καθεστώς) να κρατηθούν στην εξουσία είναι συχνά αγωνιώδης.
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Λατινικά Γ ΛυκείουΘεωρία - Ασκήσεις Συντακτικού - Γραμματική

X